Parkiranje u gradovima često postaje problem onda kada nema dovoljno slobodnih mesta, a naročito tokom leta i toplotnih talasa.
Vozači tada pokušavaju da pronađu hlad, najčešće ispod drveta, kako bi izbegli da se automobil previše zagreje dok stoji na suncu.
U takvim situacijama temperatura u vozilu može da bude veoma visoka, pa se u praksi navode primeri da termometar u automobilu pokazuje i oko 45 stepeni.
Problem nastaje ako je vozilo ostavljeno na javnoj zelenoj površini, odnosno na mestu koje nije obeleženo kao parking.
Zato je važno znati šta se računa kao zelena površina, koliko iznosi kazna za parkiranje na njoj i ko u praksi izdaje ili naplaćuje takvu kaznu.
Kolika je kazna za parkiranje na zelenoj površini
Najblaža kazna iznosi 5.000 dinara. Ona se odnosi na parkiranje na javnoj zelenoj površini pored i oko stambenih i poslovnih zgrada.
U praksi su to često manje uočljive zelene površine u urbanim blokovima, odnosno površine koje vozači ponekad doživljavaju kao „slobodan prostor“, iako nisu namenjene za parkiranje.
Kazna je viša kada se vozilo ostavi na površinama koje imaju izraženiju javnu, zaštitnu ili komunalnu funkciju:
- 15.000 dinara plaća se za parkiranje na travnjaku, u drvoredu, na zelenim površinama duž obala reka i drugih vodenih površina, na pošumljenom terenu ili na zelenoj površini u javnom korišćenju.
- Ovaj iznos može se odnositi i na mesta koja nisu klasičan park, ali su jasno deo uređenog javnog zelenila.
- U ovu grupu spadaju i površine koje vozač može pogrešno protumačiti kao prostor „sa strane“, iako imaju status zelene površine.
Najviša kazna za fizička lica iznosi 25.000 dinara. Ona se odnosi na parkiranje na javnoj zelenoj površini u okviru parka, skvera, trga, puta, oko objekata javne namene, kao i na sličnim posebno zaštićenim javnim površinama.
Dakle, što je površina značajnija za javno korišćenje ili se nalazi u posebno uređenom i zaštićenom prostoru, kazna može biti viša.
Za pravna lica kazne mogu biti znatno veće i mogu ići do 250.000 dinara.
Navedeni raspon kazni zasniva se na kombinaciji propisa iz oblasti bezbednosti saobraćaja i lokalnih propisa. Zbog toga konkretna primena može zavisiti od lokalne samouprave, odnosno od toga kako su u određenom gradu ili opštini uređene javne zelene površine i nadležnosti za kontrolu.
Ko piše i naplaćuje kaznu
Kazne za ovakve komunalne ili saobraćajne prekršaje u praksi piše nadležni gradski ili opštinski organ. Najčešće je to komunalna služba, odnosno Komunalna milicija, u zavisnosti od toga kako je određena lokalna samouprava organizovala nadzor i kontrolu.
U praksi se nadležnosti mogu preplitati, pa je korisno razdvojiti uloge koje vozači često mešaju:
- nadležni organ utvrđuje prekršaj i izdaje prekršajni nalog;
- javno preduzeće ili služba za parkiranje može učestvovati u kontroli, ako je to predviđeno lokalnom organizacijom;
- služba za uklanjanje vozila postupa tek ako postoji nalog ili osnov za odnošenje automobila.
U pojedinim gradovima u kontroli parkiranja mogu učestvovati i javna preduzeća ili službe koje se bave parkiranjem, ali kod parkiranja na javnom zelenilu ključan je prekršaj nepropisnog ostavljanja vozila na površini koja je lokalnim propisima ili planskim dokumentima tretirana kao javna zelena površina.
Zbog toga je česta zabluda da je „Parking servis“ uvek organ koji kažnjava za ovakvo parkiranje.
Parking servis može imati ulogu u kontroli parkiranja ili u tehničkim poslovima, u zavisnosti od grada, ali za prekršaj parkiranja na zelenoj površini presudno je postupanje nadležnog gradskog ili opštinskog organa.
Takođe treba razlikovati kaznu od eventualnog uklanjanja vozila. Jedna služba ili organ može utvrditi prekršaj i izdati nalog, dok druga služba može postupati po nalogu za uklanjanje vozila, ako za to postoje uslovi.
Kako vozač saznaje da je kažnjen
Vozač može biti kažnjen ako je vozilo ostavljeno na površini koja spada u neku od kategorija javnog zelenila. To može biti travnjak, drvored, zelena površina uz reku, površina oko zgrade, park, skver, trg ili površina oko javnog objekta.
Visina kazne zavisi od tačne lokacije na kojoj je automobil parkiran. Zato isti tip ponašanja, odnosno ostavljanje vozila van obeleženog parking mesta, ne mora uvek značiti isti iznos kazne.
Na primer, parkiranje na zelenoj površini oko stambene zgrade može biti kažnjeno drugačije od parkiranja u parku ili na zelenoj površini oko objekta javne namene.
Kada se postupak pokrene, vozač ili vlasnik vozila može dobiti nalog sa podacima koji objašnjavaju zbog čega je kazna izrečena:
- lokacija na kojoj je vozilo zatečeno;
- datum i vreme prekršaja;
- opis površine na kojoj je automobil bio parkiran;
- iznos kazne;
- fotografije vozila, ako je prekršaj dokumentovan na terenu.
Prekršajni nalog može stići na adresu registrovanog vlasnika vozila. Zbog toga kazna ne mora uvek biti uručena odmah na licu mesta, posebno ako je prekršaj evidentiran fotografisanjem ili naknadnom obradom podataka.
Vozač obično ima pravo da plati polovinu izrečene kazne ako to učini u zakonskom roku. Ipak, ovaj proceduralni deo može zavisiti od vrste naloga i konkretne situacije, pa je uvek važno pažljivo pročitati šta piše u prekršajnom nalogu i postupiti u roku koji je naveden.
Da li je dozvoljeno parkiranje ispod drveta
Parkiranje ispod drveta nije samo po sebi zabranjeno. Ako se drvo nalazi pored propisno obeleženog parking mesta, vozač može parkirati automobil u hladu bez problema.
Razlika je jednostavna, ali u praksi često dovodi do zabune:
- dozvoljeno je parkirati u hladu ako je mesto obeleženo kao parking;
- nije dozvoljeno parkirati na travi samo zato što se iznad nje nalazi drvo;
- drvored ne znači automatski da pored njega postoji dozvoljeno parking mesto;
- zelena površina oko zgrade nije parking ako nije tako označena.
Problem nastaje kada se vozač, tražeći hlad, parkira na travi, u parku, pored drvoreda, na zelenoj površini oko zgrade ili na drugoj javnoj zelenoj površini.
Tokom toplotnih talasa mnogi vozači žele da zaštite automobil od sunca, ali parkiranje „pod drvetom“ može biti problematično ako se to drvo nalazi na površini koja nije namenjena za parkiranje.
Dakle, presudno pitanje nije da li je vozilo u hladu, već da li je mesto na kojem se nalazi obeleženo kao parking. Ako jeste, parkiranje je dozvoljeno. Ako nije, a vozilo se nalazi na javnom zelenilu, vozač rizikuje kaznu.
Šta ako vozilo bude uklonjeno „paukom“
Pored novčane kazne, vozač može imati i dodatni trošak ako nadležni organ naloži uklanjanje vozila.
To se najčešće dešava kada je vozilo ostavljeno na mestu gde ometa korišćenje javne površine, ugrožava bezbednost, blokira prolaz ili se nalazi na površini sa koje je zabranjeno parkiranje.
Ovde postoje dva odvojena troška koja ne treba mešati:
- kazna za prekršaj odnosi se na nepropisno parkiranje na zelenoj površini;
- trošak odnošenja nastaje ako je vozilo uklonjeno po nalogu nadležnog organa;
- trošak čuvanja vozila može se obračunati posebno, u zavisnosti od toga koliko je vozilo bilo na placu;
- plaćanje uklanjanja ne znači automatski da je prekršajna kazna time izmirena.
Ti troškovi nisu isto što i sama kazna. Vozač može biti obavezan da plati kaznu za prekršaj, ali i posebno troškove odnošenja i čuvanja vozila, ako je vozilo uklonjeno.
Zato parkiranje na zelenoj površini može biti skuplje od same propisane novčane kazne.
Za kraj
Kazna za parkiranje na zelenoj površini za fizička lica iznosi od 5.000 do 25.000 dinara.
Najvažnije pravilo je da hlad nije opravdanje ako je vozilo ostavljeno na javnom zelenilu. Vozač ne pravi prekršaj zato što je parkirao ispod drveta, već zato što je parkirao na mestu koje nije obeleženo kao parking i koje se tretira kao javna zelena površina.
Zato je najsigurnije parkirati samo na obeleženim parking mestima, čak i kada se ona nalaze ispod drveća ili pored zelenih površina.